|
Kara Delik Nasıl Oluşur ? |
|
|
|
Perşembe, 28 Ocak 2010 |
Dünyanın en büyük parçacık çarpıştırıcısı olan Büyük Hardon Çarpıştırıcısı (BHÇ) 2008 yılında İsviçre'de çalıştırılmaya başlatılmıştı.Çok bir zaman geçmeden BHÇ'nin dünyayı yutabilecek kadar bir kara delik oluşturuabileceği gerekçesiye Birleşmiş Milletlerden 5,5 milyar dolarlık projenin durdurulması istenmişti.
Kara delikler büyük miktarda kütle ve enerjinin kendisine göre çok küçük bir hacime sıkıştırılması ile oluşuyor, bu durum da yıldızların kendi içine çökmesi ile oluyor. Einstein'ın genel görelilik kuramına göre yerçekimi, madde ve enerjinin uzay ve zamanı eğmesi ile oluşuyor. Eğer yeterince büyük madde veya enerji yeterince küçük bir uzaya sıkıştırılırsa kütle çekim etkisi o kadar büyük oluyor ki bu etkiden ışık dahil hiç bir şey kaçamıyor ve oluşan bu nesneye 'kara delik' deniyor. British Columbia Üniversitesinden Matthew Choptuik, 1970'li yıllarda yaptıkları çalışmalarda iki parçacığın çarpışmasıylara delik oluşabileceğini ve kara delik oluşması için parçacıkların sahip olması gereken enerjinin de hesaplanarak Planck enerjisi olarak tanımlandığını belirtiyor.
Choptuik ve Princeton Üniversitesi'nden meslektaşı Frans Pretorius genel görelelik kavramının son derece karmaşık yapısının çarpışma simülasyonunu yapmayı başardılar. Simülasyon modellenirken çarpıştırılacak nesneler olarak kuramsal olan bozon yıldızları seçildi. Yüzlerce bilgisayar kullanarak çarpışan bozon yıldızlarının arasındaki yerçekimsel etkileşimler oluşturuldu ve çarpışan maddelerin Planck enerjisinin üçte birine sahip olduklarında kara delik oluşacağı ortaya çıkartıldı.
1970'li yıllarda hesaplananın daha altında bir enerji ile kara deliklerin oluşabileceği ortaya çıktı. BHÇ'nin bu durumda bir kara delik oluşturup oluşturmayacağı konusunda Choptuik BHÇ'nin en iyi durumda Planck enerjisinin milyar kere milyarda birini üretebileceğini, bunun da kara delik oluşturmaya yetmeyeceğini belirtiyor. Ayrıca Choptuik, BHÇ'nin böyle bir kara delik meydana getirmesinin büyük bir süpriz olacağını ve oluşsa bile bu kara deliğin çok kısa zaman içerisinde olağan bir parçacığa dönüşeceğini ekliyor.
ÖHA/Haber Merkezi |
|
Son Güncelleme ( Çarşamba, 03 Şubat 2010 )
|